Genreschilderkunst

landschappen
stillevens
portretten
architectuur/interieurs
historiestukken
genrestukken

Genrestukken

  • Een genrestuk is een 19e-eeuwse naam voor 17e-eeuwse afbeeldingen van huiselijke tafereeltjes.
  • Op de schilderijen staan vaak kostbare interieurs gedetailleerd weergegeven. Een geliefd thema was verder de deugdelijke huisvrouw.
  • Net als in stillevens is er vaak een dubbele betekenis, die de kijker moest waarschuwen tegen een verkeerde levenswandel.

Leg uit

Johannes Vermeer

  • Vermeers interieurs zijn verstilde, in zichzelf gekeerde tafereeltjes met weinig handeling.
  • Hij had veel liefde en oog voor detail. De interieurs bevatten veel kostbare voorwerpen, zorgvuldig uitgebeeld.
  • Bijna altijd is er een diepere betekenis. Terugkerend thema is bijvoorbeeld verleiding door wijn en koppelarij.
  • De lichtbehandeling is bijzonder. Het hele tafereel is in een sfeervolle gloed gehuld. Net als de impressionisten werkte Vermeer met kleurvlekjes en sterke licht- donkercontrasten, waardoor iets van een snapshot ontstaat.
  • Het realistische perspectief en de belichting bereikte Vermeer door een camera obscura.

Leg uit

Op het schilderij Het glas wijn (1661) probeert een man een jongedame te verleiden. Hij staat klaar om haar wijnglas bij te vullen. Uit zijn blik blijkt zijn twijfelachtige (seksuele?) bedoeling, maar toch is er niets onfatsoenlijks op het schilderij te zien. Het commentaar van Vermeer staat in het glas in lood-raam links: de vrouw daar houdt een teugel in haar hand, personificatie van de Matigheid.

Jan Steen

  • Steen schilderde het gewone leven. Zijn figuren zijn vaak grof en boers, en er hangt een jolige sfeer.
  • Steens schilderijen bevatten vaak grappig, moralistisch commentaar op menselijke zwakheden als hoogmoed, verkwisting en dronkenschap.
  • De schilderijen zijn sterk anekdotisch. Door een web van blikken en gebaren wordt een compleet verhaal verteld. Door allerlei symbolen wordt de situatie becommentarieerd.

Leg uit

Vrouw met liefdesverdriet, 1660

Tot de lievelingsonderwerpen van Jan Steen behoorden de 'doktersbezoeken'. De kijker zag onmiddellijk dat het niet serieus bedoeld was, omdat de dokter een ouderwets kostuum draagt, afkomstig uit toneelvoorstellingen van de commedia dell' arte. De vrouw is niet echt ziek, zij lijdt aan liefdesverdriet. De brief en de afgeschilde citroen duiden erop dat haar minnaar een eind aan de relatie heeft gemaakt. Niettemin onderzoekt de dokter, kennelijk een kwakzalver of geldwolf, haar serieus. In een komfoortje op de grond smeult een lint. Het voelen aan de pols en het bekijken van opgewarmde urine was volgens het volkse bijgeloof de methode om minnepijn of zwangerschap te constateren. Raakte de vrouw buiten westen, moest de reuk van het verschroeide lint haar weer bijbrengen. Het beeld van Cupido linksboven en het hondje, symbool van trouw en waakzaamheid, bevestigen dat de vrouw door liefde wordt gekweld.

 

Top

 

© Deze tekst is onderdeel van CKV 2 web. Ga naar de beginpagina.